14 Bütünleştirici problem çözümü

Bu hafta yeni bir konu yok. Ağ bilgisi, gerçek bir belirti karşısında kanıtları bir araya getirip ne anlama geldiklerini çıkarabildiğinde işe yarar. Terimleri tek tek sayabilmek bunun yalnız başlangıcı. Bu bölümde önceki on üç haftada öğrendiklerini aynı yöntemle vakalara uygulayacak ve finale hazırlanacaksın.

Bütünleştirici problem çözümünde küçük ofis ağı, DHCP/DNS/Wi-Fi vakaları ve kanıt zinciri.

Bu haftanın kapsamı

Sınavda sorulur: dönemin tamamı. Bu bölümdeki 25 soruluk deneme sınavı final biçiminin birebir örneğidir.

Sınav dışı (bilgi amaçlı): ayrıntılı IPv6 sorun giderme. IPv6 bu derste tanıma düzeyindedir: ::1, fe80::/10 ve dual stack’in ötesinde hesap beklenmez.

14.1 Elindeki kanıtlar seni tek bir sonuca götürüyor mu, yoksa tahmin mi ediyorsun?

Tahmin ederken önce bir çözüm denersin: “Router’ı yeniden başlatalım.” Kanıtla çalışırken önce neyin çalışıp neyin çalışmadığına bakarsın. Çözüm en sona kalır.

Belirti → Kapsam → Kanıt → Hipotez → Ayırıcı test → Sınırlı düzeltme → Doğrulama

Zincirin işi, hangi sonuca hangi kanıtla vardığını açıkça göstermek. Her soruna bütün adımları uzun uzun uygulaman gerekmez.

14.1.1 Hızlı karar ağacı

Bağlantı/link var mı?
├─ Hayır → fiziksel / Wi-Fi
└─ Evet
   ↓
Geçerli IP / prefix / gateway var mı?
├─ Hayır veya 169.254.x.x → DHCP / yapılandırma
└─ Evet
   ↓
Gateway erişiliyor mu?
├─ Hayır → yerel ağ, prefix veya gateway
└─ Evet
   ↓
Uzak IP erişiliyor mu?
├─ Hayır → dış erişim / ISP / yönlendirme
└─ Evet
   ↓
DNS çözülüyor mu?
├─ Hayır → DNS
└─ Evet
   ↓
Uygulama yanıtlıyor mu?
├─ Hayır → port, uygulama, firewall veya uzak hizmet
└─ Evet → zincir çalışıyor

14.2 Vaka 1: DHCP mi, internet mi?

Wi-Fi       : bağlı
IPv4        : 169.254.44.18
Subnet mask : 255.255.0.0
Gateway     : yok
DNS         : yok

Aynı sınıftaki diğer cihazlar internete erişiyor.

Yorum. En güçlü kanıt 169.254.x.x adresi. Bu adresi hiçbir DHCP sunucusu dağıtmaz; cihaz DHCP’den cevap alamayınca kendine verir (link-local adres). Gateway ve DNS’in de boş olması aynı bulguyu destekliyor: DHCP’den gelen dört bilginin tamamı eksik. Tek cihazın etkilenmesi ISP hipotezini eler.

Sonraki en küçük test. Wi-Fi bağlantısını doğrula, ipconfig /release ve /renew ile yeni yapılandırma iste, geçerli bir IP, gateway ve DNS gelip gelmediğini kontrol et.

Yanlış refleks: “DNS’i 8.8.8.8 yapalım.” Cihazın henüz geçerli bir adresi ve gateway’i yok; 8.8.8.8’e ulaşamaz.

14.3 Vaka 2: DNS

IP                    : 192.168.20.45/24
Gateway               : 192.168.20.1
ping 192.168.20.1     : başarılı
ping 1.1.1.1          : başarılı
nslookup example.com  : timeout
curl https://example.com : Could not resolve host

Yorum. Dört bilginin ilk üçü sağlam ve dış erişim çalışıyor. İki ayrı test isim çözme aşamasında takılıyor. En güçlü hipotez DNS yapılandırması veya DNS sunucusuna erişim.

Sonraki en küçük test. ipconfig /all ile hangi DNS adresinin alındığını kontrol et; beklenmeyen bir değer varsa DHCP ve router yapılandırmasını kontrol et.

Bu vaka 13. haftadaki yanlış DNS dağıtımı riskinin neden önemli olduğunu da gösterir.

14.4 Vaka 3: Aynı subnet mi?

A: 192.168.10.70/26
B: 192.168.10.130/26

Teknisyen ilk üç octet aynı olduğu için iki cihazı aynı yerel ağda sanıyor.

Hesap. /26 → blok 64. Bloklar: 0–63, 64–127, 128–191, 192–255.

A → 192.168.10.64/26
B → 192.168.10.128/26

Aynı subnette değiller. İletişim için router gerekir.

İlk üç octet aynı diye aynı subnet sayılmaz

İki adresin aynı subnette olup olmadığına prefix karar verir. Prefix’e bakmadan “ikisi de 192.168.10.x” demek yetmez. 7. ve 8. haftaları birbirine bağlayan fikir de bu.

14.5 Vaka 4: Wi-Fi mı, ISP mi?

Koşul	Sonuç
Wi-Fi, uzak oda	28 Mbps
Wi-Fi, AP yanı	170 Mbps
Ethernet	490 Mbps
Ethernet, başka test sunucusu	475 Mbps

Yorum. Ethernet sonuçları tutarlı ve yüksek; hat ve ISP çalışıyor. Wi-Fi mesafeyle belirgin biçimde düşüyor. Kanıt kablosuz tarafa işaret ediyor: kapsama, kanal ya da ortam koşulları.

Bu durumda router’ı değiştirmek ya da ISP’ye arıza kaydı açmak ilk iş olmaz. Önce AP’nin yerine, kanalın ne kadar kalabalık olduğuna ve aradaki fiziksel engellere bakılır.

14.6 Vaka 5: Tanıdık SSID yeterli mi?

Bir öğrenci kafeteryada Kampus-WiFi ağına bağlanıyor. Birkaç dakika sonra beklenmeyen bir oturum açma sayfası açılıyor ve parola ile MFA kodu istiyor.

Yorum. Tanıdık bir SSID, AP’nin gerçek olduğunu kanıtlamaz. Belirtiler sahte AP (evil twin) olasılığıyla uyumlu. Kullanıcı bilgi girmemeli, bağlantıyı kesmeli, kurumun gerçek bağlantı yöntemini doğrulamalıdır.

Bu vaka 5. haftadaki SSID kavramını 13. haftadaki güvenlik bilgisiyle birleştirir.

14.7 Çekirdek kavram haritası

Kavram	Cevapladığı soru
Switch / MAC	Aynı LAN içindeki çerçeve nereye gider?
Router / gateway	Hedef başka subnetteyse ilk yerel hedef kim?
DHCP	Cihaz IP, prefix, gateway ve DNS’i nasıl otomatik alır?
DNS	Alan adını hangi hizmet çözer?
ARP	Yerel bir IPv4 hedefinin MAC’i nasıl bulunur?
NAT	Özel adresler dışarıda nasıl temsil edilir?
Subnetting	Bu adres hangi ağda, sınırları nerede?
Wi-Fi	Kanal, kapsama ve ortak hava süresi performansı nasıl etkiler?
Performans	Throughput, gecikme, jitter ve kayıp kullanıcıya nasıl farklı yansır?
Güvenlik	Hangi varlık hangi zafiyet yüzünden risk altında?
Komutlar	Hangi test hangi soruya cevap verir?

14.8 Deneme sınavı: 25 madde

Bu 25 madde final biçiminin birebir örneğidir: final de 25 maddedir, her madde beş şıklıdır ve her kazanımdan en fazla bir madde gelir. Önce kendin çöz, sonra cevap anahtarındaki gerekçeleri oku.

1. Bir dizüstü bilgisayarda Wi-Fi simgesi dolu, hiçbir web sitesi açılmıyor, ancak aynı ağdaki yazıcıya çıktı gönderilebiliyor. Bu kanıt neyi gösterir?

A. Bilgisayarın ağ kartı arızalı
B. Yazıcı internet üzerinden çalışıyor
C. Wi-Fi bağlantısı kurulamamış, simge yanıltıyor
D. Tarayıcının güncellenmesi gerekiyor
E. Yerel ağ çalışıyor, internete çıkış yok

2. Bir katta 12 bilgisayar açık ve çalışır durumda, ama aynı anda ağ erişimini kaybetti. Bu cihazlar birbirlerini de göremiyor; diğer katlar ve Wi-Fi kullanıcıları etkilenmemiş. En güçlü ilk hipotez hangisidir?

A. O katta elektrik kesintisi olmuştur
B. O cihazların bağlı olduğu switch bozulmuştur
C. O kattaki access point arızalanmıştır
D. Binanın ISP bağlantısı kopmuştur
E. Binanın internete çıktığı router arızalanmıştır

3. Bir bilgisayarda kablo her iki uçta takılı görünüyor, ancak switch portunda link ışığı yanmıyor. İlk yapılacak en makul iş hangisidir?

A. DNS sunucusunu 8.8.8.8 olarak değiştirmek
B. Bilgisayara elle sabit bir IP adresi vermek
C. Switch’i kapatıp açarak yeniden başlatmak
D. Tarayıcının önbelleğini ve çerezlerini temizlemek
E. Kabloyu bilinen sağlam bir kabloyla değiştirmek

4. Bir bilgisayarda ipconfig çıktısı şu satırı içeriyor ve switch portunda link ışığı yanmıyor:

Media State . . . . . . . . . . . : Media disconnected

İlk incelenecek katman hangisidir?

A. Ağ (Katman 3)
B. Taşıma (Katman 4)
C. Uygulama
D. Fiziksel (Katman 1)
E. Veri bağlantı (Katman 2)

5. SSID fiziksel access point’in kendisi midir?

A. Hayır; SSID ağ adıdır ve aynı SSID’yi birden fazla AP yayınlayabilir
B. Evet; SSID access point’in seri numarasıdır
C. Hayır; SSID istemcinin MAC adresidir
D. Hayır; SSID kanal numarasının başka bir adıdır
E. Evet; her SSID tek bir fiziksel cihaza karşılık gelir

6. IP adresi ile port numarası hangi iki farklı soruya cevap verir?

A. IP hangi uygulamaya, port hangi cihaza gidileceğini belirtir
B. İkisi de aynı soruya cevap verir, biri yedektir
C. IP hangi cihaza, port hangi uygulama/hizmet ucuna gidileceğini belirtir
D. IP donanımı, port yazılımı tanımlar
E. IP yerel ağda, port yalnız internette kullanılır

7. IPv4 adresi kaç bittir ve her octet hangi aralıkta değer alır?

A. 32 bit; her octet 0–127
B. 32 bit; her octet 0–255
C. 128 bit; her octet 0–255
D. 32 bit; her octet 1–254
E. 64 bit; her octet 0–255

8. /27 için blok büyüklüğü kaçtır?

A. 32
B. 64
C. 16
D. 27
E. 224

9. 192.168.1.70/26 için ağ adresi ve broadcast adresi nedir?

A. Ağ 192.168.1.0, broadcast 192.168.1.255
B. Ağ 192.168.1.64, broadcast 192.168.1.127
C. Ağ 192.168.1.70, broadcast 192.168.1.134
D. Ağ 192.168.1.64, broadcast 192.168.1.191
E. Ağ 192.168.1.64, broadcast 192.168.1.128

10. Bir cihazın internete çıkabilmesi için gereken dört bilgi arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

A. IP adresi
B. Varsayılan ağ geçidi
C. Hedef sunucunun MAC adresi
D. Alt ağ maskesi (prefix)
E. DNS sunucusu adresi

11. Bir cihazda:

IPv4 Address. . . : 169.254.44.18
Subnet Mask . . . : 255.255.0.0
Default Gateway . :

Aynı ağdaki diğer cihazlar internete erişiyor. En güçlü ilk hipotez hangisidir?

A. ISP bağlantısı kopmuştur
B. Ağ geçidi yanlış subnette yapılandırılmıştır
C. Cihaza elle statik IP adresi verilmiştir
D. DNS sunucusu yanıt vermemektedir
E. Cihaz DHCP sunucusundan yapılandırma alamamıştır

12. Bant genişliği ile throughput arasındaki fark nedir?

A. Bant genişliği kablolu, throughput kablosuz ağlar için kullanılır
B. Bant genişliği kapasite, throughput gerçekte ulaşılan hızdır
C. Bant genişliği indirme, throughput yükleme hızıdır
D. İkisi aynı hızın farklı adlarıdır, yerine göre biri seçilir
E. Bant genişliği gerçek hız, throughput teorik kapasitedir

13. 240 Mbps yaklaşık kaç MB/s eder?

A. 60 MB/s
B. 8 MB/s
C. 30 MB/s
D. 1920 MB/s
E. 240 MB/s

14. 36 uç cihaz, 2 access point, 1 router uplink ve 5 büyüme portu için en az kaç switch portu gerekir?

A. 43
B. 41
C. 38
D. 44
E. 39

15. 8 PoE portu olan bir switch’e bağlanan 8 PoE cihazının hepsi neden çalışmayabilir?

A. PoE aynı anda en fazla 4 portta çalışır
B. Port sayısı yeterliyse güç her zaman yeterlidir
C. PoE yalnız 802.3bt destekleyen switch’lerde çalışır
D. PoE yalnız access point’leri besleyebilir
E. Toplam PoE güç bütçesi yetmiyor olabilir

16. Sorun giderirken kanıt toplamaya neden en alt katmandan başlanır?

A. Üst katman testleri teknik olarak çalıştırılamaz
B. Alt katman bozuksa üst katman testleri yanıltır
C. Üst katman komutları daha uzun sürede sonuç verir
D. Alt katman arızaları her zaman daha sık görülür
E. Alt katman onarımı her zaman daha ucuzdur

17. ipconfig /renew ne yapar?

A. Ağ kartını fabrika ayarlarına döndürür
B. DNS önbelleğini temizler
C. Wi-Fi parolasını yeniler
D. DHCP’den yeni veya yenilenmiş yapılandırma ister
E. Yönlendirme tablosunu siler

18. Zafiyet ile tehdit arasındaki fark nedir?

A. Tehdit yalnız yazılımsal, zafiyet yalnız donanımsaldır
B. Zafiyet dış saldırgandır, tehdit ise iç kullanıcıdır
C. Zafiyet zarara yol açan olay; tehdit sistemdeki zayıflıktır
D. İkisi aynı kavramın farklı adlarıdır
E. Tehdit zarar verebilecek olay, zafiyet sistemdeki zayıflıktır

19. CIA üçlüsündeki I hangi hedefin baş harfidir?

A. Infrastructure: altyapı
B. Information: bilgi
C. Isolation: yalıtım
D. Integrity: bütünlük
E. Identity: kimlik

20. Kanıta dayalı sorun çözme zinciri hangi sırayla ilerler?

A. Belirti → kapsam → kanıt → hipotez → test → düzeltme → doğrulama
B. Kapsam → kanıt → belirti → hipotez → test → düzeltme → doğrulama
C. Hipotez → belirti → kapsam → kanıt → test → düzeltme → doğrulama
D. Belirti → düzeltme → kanıt → hipotez → test → kapsam → doğrulama
E. Kapsam → düzeltme → belirti → hipotez → kanıt → test → doğrulama

21. Bir cihazda adres 169.254.44.18, gateway ve DNS boş. Aşağıdakilerden hangisi kanıta dayanmayan bir müdahaledir?

A. Aynı ağdaki başka cihazların durumunu sormak
B. ipconfig /release ve /renew çalıştırmak
C. ipconfig /all ile mevcut yapılandırmayı görüntülemek
D. DNS sunucusunu 8.8.8.8 olarak elle ayarlamak
E. Wi-Fi bağlantısını doğrulamak

22. Bir sınıfta tüm cihazlar 169.254.x.x adresi almış. Hipotez nasıl değişir?

A. Öğrencilerin cihazlarında aynı yazılım hatası vardır
B. Her cihazın ağ kartı ayrı ayrı arızalanmıştır
C. DHCP sunucusu ya da ona giden yol sorunludur
D. Cihazların DNS sunucusu ayarı yanlış girilmiştir
E. Okulun internet hattı ISP tarafında kesilmiştir

23. IP TTL ile DNS TTL arasındaki fark nedir?

A. IP TTL hop sayısı, DNS TTL önbellek süresidir
B. İkisi de paketin saniye cinsinden ömrünü ölçer
C. IP TTL önbellek süresi, DNS TTL hop sayısıdır
D. IP TTL istemcide, DNS TTL sunucuda tutulur
E. İkisi aynı değeri farklı yerde gösterir

24. Kanıtlar: IP 192.168.20.45/24, gateway 192.168.20.1 ping başarılı, 1.1.1.1 ping başarılı, nslookup example.com timeout, curl Could not resolve host. En güçlü hipotez nedir?

A. Ağ geçidinin yanlış subnette yapılandırılmış olması
B. Fiziksel bağlantı
C. DNS yapılandırması veya DNS sunucusuna erişim
D. Prefix hatası
E. Uzak sunucunun kapalı olması

25. Bir cihazda adres, prefix ve gateway doğru; gateway’e ping yanıt veriyor. Ancak hiçbir internet adresine erişilemiyor ve isimler de çözülmüyor. İlk yapılacak en makul test hangisidir?

A. ping 1.1.1.1 çalıştırmak
B. ipconfig /flushdns çalıştırmak
C. Kabloyu değiştirmek
D. IP adresini elle vermek
E. Tarayıcıyı değiştirmek

Cevaplar ve gerekçeler

1. Doğru: E. Yazıcıya çıktı gidebilmesi, bilgisayarın yerel ağdaki bir cihaza ulaştığını, yani yerel ağın çalıştığını gösterir. Hiçbir site açılmadığına göre şüphe bu ağın dışına çıkışta.

A yanlış: Hiçbir yere çıkamayan bir bilgisayarda akla önce donanım gelir. Ama ağ kartı arızalı olsaydı yazıcıyla da iletişim kurulamazdı.
B yanlış: Yazıcının çalışması internetin de çalıştığı izlenimini verebilir. Oysa yerel yazıcıya erişmek için internet gerekmez; yazıcı aynı LAN içindedir.
C yanlış: Hiçbir sitenin açılmaması ilk bakışta bağlantı yokmuş gibi görünür. Ama bağlantı kurulamasaydı yazıcıya da ulaşılamazdı. Yerel erişim bağlantıyı doğruluyor.
D yanlış: Sorun tarayıcıda görüldüğü için tarayıcıdan şüphelenmek kolaydır. Ama hiçbir site açılmıyor ve kanıt ağın dışarı çıkışını gösteriyor; tarayıcının eski olması bunu açıklamaz.

2. Doğru: B. Etkilenen cihazların birbirini de görememesi belirleyici kanıttır: sorun dışarı çıkışta değil, o cihazları bir araya getiren noktada.

A yanlış: Aynı kattaki cihazların bağlantısının birden kesilmesi elektriği akla getirir. Ama elektrik kesintisi cihazların tamamını kapatırdı; burada bilgisayarlar çalışıyor, yalnız ağ erişimi yok.
C yanlış: Sorun tek bir katla sınırlı olduğu için o kattaki AP de şüpheli görünür. Ama Wi-Fi kullanıcıları etkilenmemiş; AP çalışıyor.
D yanlış: Ağ erişiminin gitmesi çoğu zaman “internet gitti” diye algılanır. Oysa ISP kopsaydı tüm bina internetsiz kalır, yerel iletişim ise çalışmaya devam ederdi.
E yanlış: Router bütün trafiğin çıkış noktası olduğu için ilk akla gelen cihazdır. Ama router arızasında yerel iletişim sürerdi; burada cihazlar birbirini bile göremiyor. Ayrıca diğer katlar etkilenmemiş.

3. Doğru: E. Link ışığı yoksa fiziksel bağlantı kurulmamıştır. Bilinen sağlam bir kabloyla denemek yalnız kabloyu değiştirir. Sonucun değişip değişmediğine bakmak, sorunun kablodan olup olmadığını en az zahmetle ayırır.

A yanlış: İnternet sorunlarında sık önerilen bir refleks olduğu için cazip görünür. Ama fiziksel bağlantı kurulmamışken isim çözmeye sıra hiç gelmez.
B yanlış: IP ayarları en çok bilinen ağ ayarı olduğu için ilk akla gelir. Ama sinyal yokken IP ayarlarıyla oynamak hiçbir şey kanıtlamaz; üstelik çalışan ayarları bozabilir.
C yanlış: Yeniden başlatmak birçok arızayı giderdiği için güvenli bir ilk adım gibi görünür. Ama bütün portları etkiler; tek porttaki bir belirti için en küçük adım bu değildir.
D yanlış: Sayfalar açılmayınca tarayıcıyı temizlemek alışkanlık hâline gelmiştir. Oysa alt katman kopukken en üst katmanla uğraşmak boşa emektir.

4. Doğru: D. Media disconnected, arayüzde hiç sinyal görülmediği anlamına gelir; kablodan tek bir bit bile geçmiyor. Link ışığının yanmaması da aynı sonucu doğruluyor.

A yanlış: IP yapılandırması ancak arayüz bağlıyken anlamlıdır. Fiziksel bağlantı yokken IP testleri de başarısız olur ve bu başarısızlık sana adresleme hakkında bilgi vermez.
B yanlış: Port ve hizmet testleri ancak paket hedefe ulaşabiliyorsa anlamlıdır. Burada kablodan hiç sinyal geçmiyor.
C yanlış: Kablo takılı değilken tarayıcı ya da uygulama ayarlarıyla uğraşmak hem zaman kaybettirir hem yanıltır.
E yanlış: Katman 2 çerçeve teslimiyle ilgilenir; kablodan hiç sinyal geçmezken bu katman da test edilemez.

5. Doğru: A. Bir kurumda onlarca AP aynı SSID’yi yayınlayabilir. Roaming (cihazın ağ adı değişmeden bir AP’den ötekine geçmesi) de buna dayanır.

B yanlış: SSID, ağı kuran kişinin belirlediği bir isimdir; donanım kimliği değildir.
C yanlış: SSID ağ adıdır; istemcinin MAC adresiyle ilgisi yoktur.
D yanlış: Kanal frekans planına aittir; SSID ağın adıdır.
E yanlış: Aynı ad birden çok AP tarafından yayınlanabilir.

6. Doğru: C. 192.0.2.20:443 gösteriminde IP cihazı, port o cihazdaki hizmeti belirler.

A yanlış: Roller ters çevrilmiş.
B yanlış: Farklı sorulara cevap verirler; biri diğerinin yedeği değildir.
D yanlış: IP adresi cihaza sonradan atanan bir adrestir; donanıma bağlı kimlik MAC adresidir.
E yanlış: Portlar yerel ağdaki iletişimde de kullanılır.

7. Doğru: B. IPv4 32 bittir ve 8 bitlik dört octete ayrılır; 8 bit 0–255 arasında değer alabilir.

A yanlış: 0–127 7 bitlik bir aralıktır; octet 8 bittir.
C yanlış: 128 bit IPv6’dır ve octet değil hexadecimal gruplarla yazılır. Octet aralığı doğru olduğu için şık ilk bakışta doğru görünebilir.
D yanlış: Octet aralığı 0–255’tir; 0 ve 255 de geçerli octet değerleridir.
E yanlış: 64 bitlik bir IP sürümü bu derste yoktur.

8. Doğru: A. /27 → 255.255.255.224 → 256 − 224 = 32.

B yanlış: 64, /26’nın blok büyüklüğüdür.
C yanlış: 16, /28’in blok büyüklüğüdür.
D yanlış: 27 prefix uzunluğudur, blok büyüklüğü değil. Prefix’i hesap yapmadan blok büyüklüğü sanmak en sık yapılan hatadır.
E yanlış: 224 maskenin son octet değeridir; blok büyüklüğü 256 − 224 = 32’dir.

9. Doğru: B. Blok 64; 70 → 64–127. Sonraki blok 128, broadcast 128 − 1 = .127.

A yanlış: Bu /24 cevabıdır; prefix görmezden gelinmiş.
C yanlış: Blok IP’nin kendi değerinden başlatılmış. Bölümün özellikle uyardığı hata budur.
D yanlış: .191 bir sonraki bloğun (128–191) broadcast adresidir.
E yanlış: .128 sonraki bloğun ağ adresidir; broadcast ondan bir eksiktir.

10. Doğru: C. MAC adresleri yalnız aynı yerel ağın içinde işe yarar ve gerektiğinde ARP ile öğrenilir; önceden bilinmesi gerekmez.

A yanlış: Cihazın ağdaki kimliğidir.
B yanlış: Cihazın kendi ağının dışına çıktığı kapıdır.
D yanlış: Cihazın kendi ağının sınırını belirler.
E yanlış: İsimleri IP’ye çevirmek için gereklidir.

11. Doğru: E. 169.254.x.x hiçbir DHCP sunucusunun dağıtmadığı, cihazın kendi verdiği link-local adrestir. Ağ geçidi ve DNS satırlarının da boş olması aynı kanıtı tamamlar.

A yanlış: ISP kopsaydı aynı ağdaki diğer cihazlar da erişemezdi. Tek cihazın etkilenmesi bu hipotezi eler.
B yanlış: Yanlış bir ağ geçidi yapılandırılmış olsaydı çıktıda görünürdü; burada satır boş.
C yanlış: Elle verilen adres bu bloktan seçilmez; ayrıca gateway ve DNS satırları da boş.
D yanlış: DNS bozuk olsaydı cihazın geçerli bir IP ve ağ geçidi olur, yalnız isimler çalışmazdı. Burada adres bile yok.

12. Doğru: B. Bant genişliği bağlantının kapasitesidir. Throughput ise protokol ek yükü, paylaşım ve karşı taraf gibi gerçek koşullar altında taşınan veri hızıdır.

A yanlış: Throughput kavramı Wi-Fi ölçümlerinde sık geçtiği için kablosuza özgü sanılabilir. İki terim de her iki ortamda kullanılır.
C yanlış: Hız testleri indirme ve yüklemeyi ayrı gösterdiği için böyle bir eşleme akla gelir. Ama ayrım yönle ilgili değil; kapasite ile gerçekleşen hız arasındadır.
D yanlış: Günlük dilde ikisi de “hız” diye anıldığı için eş anlamlı sanılır. Oysa biri kapasiteyi, öteki gerçekleşen hızı anlatır.
E yanlış: İki terim hep birlikte geçtiği için tanımlar kolayca yer değiştirir. Burada ters çevrilmişler.

13. Doğru: C. 240 ÷ 8 = 30.

A yanlış: 4’e bölünmüş; dönüşüm katsayısı 8’dir.
B yanlış: 8 dönüşüm katsayısıdır, sonuç değil.
D yanlış: Bölmek yerine çarpılmış.
E yanlış: Mbps ile MB/s eşitlenmiş.

14. Doğru: D. 36 + 2 + 1 + 5 = 44.

A yanlış: Toplama hatası; bir port eksik.
B yanlış: Uplink veya büyüme payının bir kısmı atlanmış; doğru toplam 44’tür.
C yanlış: Yalnız uç cihazlar ve AP’ler sayılmış; uplink ve büyüme payı atlanmış.
E yanlış: Büyüme payı unutulmuş.

15. Doğru: E. Port sayısı ve toplam güç bütçesi iki ayrı kısıttır. Sekiz cihazın toplam watt ihtiyacı switch’in bütçesini aşarsa bazı cihazlar beslenemez.

A yanlış: Bütçe aşılınca bazı portların kapanması, sabit bir sınır varmış izlenimi verir. Ama PoE’de böyle bir port sınırı yoktur.
B yanlış: Sekiz cihaz sekiz porta sığdığı için sorun yokmuş gibi görünür. Ama port sayısı yetse bile toplam watt ihtiyacı bütçeyi aşabilir.
C yanlış: En yeni ve en güçlü standart olduğu için tek PoE standardı sanılabilir. Ama 802.3af ve 802.3at de PoE standardıdır.
D yanlış: PoE en çok AP’lerle birlikte anıldığı için onlara özgü sanılabilir. Ama PoE kamera ve VoIP telefon gibi cihazları da besler.

16. Doğru: B. Alt katman bozukken üst katman testleri de başarısız olur. Kablo takılı değilken nslookup da başarısız olur; bu başarısızlık DNS hakkında hiçbir şey söylemez.

A yanlış: Alt katman bozukken üst katman testleri sonuç vermediği için hiç çalışmıyor sanılır. Oysa çalıştırılabilirler; yalnız güvenilir biçimde yorumlanamazlar.
C yanlış: Zaman aşımına düşen bir curl uzun sürdüğü için bu düşünce akla gelir. Ama süre değil, sonucun yorumlanabilirliği belirleyicidir.
D yanlış: Gevşek kablo gibi arızalar gerçekten sık görüldüğü için akla yatkın gelir. Ama sıklık gerekçe değildir; sorun kanıtın yorumlanabilirliğidir.
E yanlış: Kablo değiştirmek çoğu zaman ucuz bir iş olduğu için makul görünür. Ama maliyet sıralamayı belirlemez.

17. Doğru: D. DHCP sunucusundan yapılandırma istemeyi dener.

A yanlış: Böyle bir işlevi yoktur.
B yanlış: Bunu yapan komut /flushdns’tir.
C yanlış: DHCP yapılandırmasıyla kablosuz kimlik doğrulamanın ilgisi yoktur.
E yanlış: Yönlendirme tablosunu silmez.

18. Doğru: E. Tehdit zarara yol açabilecek olay ya da aktördür; zafiyet ise tehdidin yararlanabileceği zayıflıktır. Tehdit dışarıdan gelir, zafiyet sendedir. Tehdidi ortadan kaldıramazsın; zafiyeti kapatabilirsin.

A yanlış: Virüs gibi tehditler yazılımla anıldığı için böyle bir ayrım akla gelebilir. Ama ikisi de yazılım, donanım ya da insan kaynaklı olabilir.
B yanlış: Kavramları kişilerle eşlemek kolay bir kısayol gibi görünür. Ama ayrım iç ile dış arasında değil, olay ile zayıflık arasındadır.
C yanlış: İki kavram hep birlikte geçtiği için tanımlar kolayca yer değiştirir. Burada ters çevrilmişler.
D yanlış: Günlük dilde ikisi de “tehlike” anlamında kullanıldığı için eş anlamlı sanılır. Ama riski tarif etmek için ikisini ayırman gerekir: hangi tehdit, hangi zafiyetten yararlanıyor?

19. Doğru: D. Bütünlük, verinin veya yapılandırmanın izinsiz değiştirilmemesidir.

A yanlış: CIA kısaltmasının parçası değildir.
B yanlış: CIA kısaltmasının parçası değildir.
C yanlış: CIA kısaltmasının parçası değildir.
E yanlış: CIA kısaltmasının parçası değildir.

20. Doğru: A. Test iki hipotezi ayıran testtir, düzeltme de yalnız kanıtın gösterdiği yere yapılan sınırlı bir müdahaledir. Zincir sayesinde hangi sonuca hangi kanıtla varıldığı açıkça görülür.

B yanlış: Kapsam ve kanıt zincirin en önemli adımları olduğu için başa alınmış. Ama belirti zincirin başlangıcıdır; kapsam ondan sonra belirlenir.
C yanlış: Deneyimli biri sorunu duyar duymaz bir tahminde bulunduğu için hipotez başa konabilir. Ama hipotez kanıttan sonra kurulur, önce değil.
D yanlış: Sorunu hemen çözme isteği düzeltmeyi öne çeker. Ama düzeltme kanıttan önce gelirse yapılan işlem tahmine dayanır ve durumu değiştirerek kanıtı yok eder.
E yanlış: Kapsam sorusu güçlü bir ilk adım gibi göründüğü için başa alınmış. Ama kapsam belirtiden sonra gelir; düzeltme de kanıttan ve hipotezden önce yapılmış.

21. Doğru: D. Cihazın henüz geçerli adresi ve gateway’i yok; 8.8.8.8’e ulaşamaz. En yaygın yanlış refleks budur.

A yanlış: Kapsamı belirlemek olasılıkları en az zahmetle daraltır; uygundur.
B yanlış: Belirtinin gösterdiği hipotezi (DHCP) doğrudan test eder.
C yanlış: Kanıt toplayan, durumu değiştirmeyen uygun bir adımdır.
E yanlış: Kanıt zincirinin alt adımını kontrol eder; uygundur.

22. Doğru: C. Artık tek bir istemcinin sorunu yok. Kapsamın genişlemesi şüpheyi istemciden ortak bileşene, yani DHCP hizmetine ya da ona giden yola taşır.

A yanlış: Toplu bir güncelleme sonrası sorun çıkabildiği için makul görünür. Ama farklı cihazlarda aynı hatanın aynı anda ortaya çıkması pek olası değildir; kanıt ortak ağ hizmetine işaret ediyor.
B yanlış: Tek cihazda görülen 169.254.x.x belirtisi ağ kartını akla getirebilir. Ama bütün kartların aynı anda bozulması pek olası değildir.
D yanlış: DNS sık suçlanan bir ayar olduğu için akla gelir. Ama yanlış DNS’te cihazlar geçerli IP alır, yalnız isim çözme bozulur.
E yanlış: Herkes aynı anda etkilendiği için ortak bir dış neden gibi görünür. Ama hat kesintisi DHCP’nin yerel adres dağıtmasını engellemez.

23. Doğru: A. IP TTL paketin kaç router’dan geçebileceğini sınırlar; DNS TTL bir kaydın önbellekte ne kadar kalacağını belirler. Aynı isim, tamamen farklı iki kavram.

B yanlış: “Time to live” adı bir süre anlattığı için ikisi de saniye sanılır. Ama IP TTL bir hop sayacıdır, saniye değil.
C yanlış: İki kavram aynı adı taşıdığı için tanımlar kolayca yer değiştirir. Burada ters çevrilmişler.
D yanlış: DNS TTL sunucunun verdiği yanıtta geldiği için böyle bir ayrım akla gelebilir. Ama ikisini ayıran, değerin nerede tutulduğu değil, neyi sınırladığıdır.
E yanlış: Kısaltma aynı olduğu için aynı değer sanılır. Ama farklı kavramlardır ve farklı değerler taşırlar.

24. Doğru: C. Dört bilginin ilk üçü ve dış erişim doğrulanmış; iki ayrı test isim çözmede takılıyor.

A yanlış: Gateway ping başarılı; bu hipotez kanıtla elenmiş durumda.
B yanlış: Gateway’e ping başarılı; fiziksel bağlantı çalışıyor.
D yanlış: Prefix hatalı olsaydı gateway veya dış erişim başarısız olurdu.
E yanlış: Sunucuya hiç ulaşılamadı çünkü ismi çözülemedi; sunucu hakkında kanıt yok.

25. Doğru: A. Belirti iki hipotezi birlikte kapsıyor: DNS arızası ya da dış erişimin kopması. Genel bir IP’ye atılan ping ikisini ayırır: çalışırsa sorun DNS’te, çalışmazsa dış erişimde.

B yanlış: İsimler çözülmediği için DNS’e yönelik bir adım akla yatkın gelir. Ama bu adım yalnız DNS hipotezi doğruysa anlamlıdır; henüz doğrulanmadı.
C yanlış: Hiçbir yere erişilemeyince ilk akla gelen kablodur. Ama fiziksel bağlantı zaten kanıtlanmış durumda: gateway’e ping yanıt veriyor.
D yanlış: Adres ayarı her arızada ilk şüphelenilen yer olduğu için cazip gelir. Ama adres doğru; elle vermek çalışan bir yapılandırmayı bozabilir.
E yanlış: Sorun tarayıcıda görüldüğü için başka bir tarayıcı denemek akla gelir. Ama bu iki hipotezi ayırmaz ve ağ düzeyinde hiçbir şey göstermez.

14.9 Final için çalışma stratejisi

Terim listesi ezberlemek yerine her başlıkta üç soruyu cevapla:

Bu kavram hangi problemi çözüyor?
Sorun olduğunda hangi kanıtı görürüm?
Hangi benzer kavramla karıştırılmamalı?

Örnek:

DHCP
- Problem  : istemciye otomatik ağ yapılandırması vermek
- Kanıt    : IP/prefix/gateway/DNS birlikte gelir; 169.254.x.x sorun işareti
- Karıştırma: DNS isim çözer, DHCP isim çözmez

Aşağıda en çok karıştırılan kavram çiftleri var. Bunları ayırabiliyorsan finalin büyük kısmını çözersin:

Bu	Şununla karıştırılır	Ayıran soru
NAT	Firewall	Trafiği inceliyor mu?
MAC	IP	Yerel mi, ağlar arası mı?
IP TTL	DNS TTL	Hop sayacı mı, önbellek süresi mi?
Bant genişliği	Throughput	Kapasite mi, gerçekleşen hız mı?
Gecikme	Throughput	Ne kadar sürede mi, ne kadar çok mu?
Kapsama	Kapasite	Ulaşıyor mu, taşıyor mu?
Tehdit	Zafiyet	Dışarıdan gelen olay mı, bendeki açık mı?
Switch portu	TCP portu	Fiziksel mi, yazılımsal mı?
SSID	Access point	İsim mi, cihaz mı?

14.10 Tek sayfa özet

Son haftada yeni konu yok; önceki haftalarda öğrendiklerini vakalarda bir arada kullanırsın.
Zincir: belirti → kapsam → kanıt → hipotez → ayırıcı test → sınırlı düzeltme → doğrulama.
Bir şeyi değiştirmeden önce neyin çalışıp neyin çalışmadığına bak.
169.254.x.x → DHCP; yalnız isimler bozuk → DNS; ilk üç octet aynı ama prefix farklı → ayrı ağlar.
Kablosuz şikâyetinde önce Ethernet ile karşılaştır: Ethernet hızlıysa hat ve ISP çalışıyordur.
SSID kimlik kanıtı değildir; DHCP gateway ve DNS de dağıtır.
Finalde terim bilgin değil, kanıtı doğru yorumlayıp yorumlayamadığın ölçülür.
IPv6 tanıma düzeyindedir: ::1, fe80::/10, dual stack.

14.11 Bu bölümün kazanımları

Bu bölümü bitiren öğrenci:

Kanıt zincirinin adımlarını doğru sırayla uygular.
Kanıta dayanmayan refleks müdahaleyi tanır ve reddeder.
Sorunun kapsamına bakarak olası nedenleri daraltır.
En çok karıştırılan kavram çiftlerini ayırır.
Birden çok kanıtı birlikte okuyarak tek bir hipoteze varır.
İki hipotezi ayıran en küçük testi seçer.